Γράφει η Κατερίνα Καλημέρα



          Τις τελευταίες είκοσι ημέρες ξετυλίγεται μπροστά στα μάτια μας μία  πραγματικότητα η οποία ακροβατεί ανάμεσα στις καταχρήσεις της δημοσιογραφικής γλώσσας και τη διεισδυτικότητα του κάθε ανθρώπου που έχει αντιληφθεί τον δικό του ατομικό και κοινωνικό ρόλο στην Ιστορία που παράγεται. Η σουρεαλιστική δραματοποίηση των ιδιωτικών καναλιών εγχέει στο κοινό την τρομαμίνη, μία ουσία που τροφοδοτεί ένα φόβο δίχως έλεος. Στο φόβο αυτό όμως επιλέγει να αντιστέκεται η ψυχή του ελληνικού λαού, αντί να αφεθεί σε παράλυση.
          Με ένα μικρόβιο πολιτικής ανυπακοής ο ελληνικός λαός –είτε βαθιά ιδεολόγος είτε απηυδισμένος – αναζητά το δίκιο σε κάθε ώρα εξέγερσης που φωτίζει μία διαφορετική πραγματικότητα πιο ελπιδοφόρα και πιο τίμια.  Έτσι, ζωντάνεψε μια απειλή επιδημίας για την Ευρώπη του Νότου, όταν -6 μήνες πριν- επέλεξε να πιστώσει και να μετατρέψει ένα κόμμα του 3 ή του 5% σε κυβέρνηση, καθιστώντας την το φάντασμα που απειλεί τη νεοφιλελεύθερη τάξη πραγμάτων.
          Τα σημάδια φθοράς σε οποιαδήποτε τάξη πραγμάτων αποτελούν παγίδες που ύπουλα στήνει η Ιστορία για να συνδέσει το «τότε» με το «τώρα» και να του δώσει διέξοδο σε ένα «μετά». Έτσι συνέβη και τώρα.  
          Οι κόκκινες σημαίες και τα εμβατήρια του ΣΥΡΙΖΑ κατά τη διάρκεια της ελληνική κρίσης, καθώς και η προσδοκία ότι οι τράπεζες θα εθνικοποιούνταν, αναβίωσε για λίγο το όνειρο του 20ου αιώνα που συνέλαβε η Αριστερά για μία οικονομία πέρα από τον καπιταλισμό: την αναγκαστική καταστροφή της αγοράς από τα πάνω. Η δυναμική για την αλλαγή θα εφαρμοζόταν από την εργατική τάξη, είτε στην κάλπη είτε στα οδοφράγματα. Ο μοχλός θα ήταν η κατάσταση. Η ευκαιρία θα ερχόταν μέσα από συχνά επεισόδια- δείγματα οικονομικής αστάθειας.
          Τα τελευταία 25 χρόνια, το σχέδιο αυτό  της Αριστεράς έχει καταρρεύσει,  με ένα  εξαιρετικά αυξημένο εργατικό δυναμικό – προλεταριάτο που δεν είναι πλέον σε θέση να σκέφτεται ή να συμπεριφέρεται όπως έκανε κάποτε. Η τεχνολογία δημιούργησε όμως στην πορεία μία νέα διέξοδο, επέφερε μεγάλες αλλαγές που καθιστούν δυνατή την αντικατάσταση του καπιταλισμού από  κάτι περισσότερο δυναμικό, το οποίο σε πρώτη φάση υπάρχει, σχεδόν αόρατο μέσα στο παλιό σύστημα και το οποίο θα «επαναστατήσει», αναμορφώνοντας την οικονομία γύρω από νέες αξίες και συμπεριφορές. Καλείται μετά-καπιταλισμός και συνίσταται στη μείωση της ανάγκης για εργασία λόγω της τεχνολογίας και στην αυθόρμητη αύξηση της συνεργατικής παραγωγής. Το τελευταίο εξηγείται με ένα απλό παράδειγμα, αυτό του σημαντικότερου προϊόντος πληροφορίας στον κόσμο – τη Βικιπαίδεια – που έχει δημιουργηθεί από εθελοντές, δωρεάν, καταργώντας τις επιχειρήσεις εγκυκλοπαιδειών και στερώντας από τη διαφημιστική βιομηχανία,  κατ’εκτίμηση 3 δισεκατομμύρια δολάρια το χρόνο σε έσοδα.
          Σχεδόν απαρατήρητη, στις κόγχες και τις κοιλότητες του συστήματος αυτής της αγοράς, ολόκληρα κύματα μίας νέας οικονομικής ζωής αρχίζουν να κινούνται σε έναν διαφορετικό ρυθμό.  Στην Ελλάδα, όταν  μια ΜΚΟ χαρτογράφησε τους συνεταιρισμούς τροφίμων της χώρας, τους εναλλακτικούς παραγωγούς, τα παράλληλα νομίσματα και τα τοπικά συστήματα ανταλλαγής βρήκε περισσότερα από 70 ουσιαστικά πρότζεκτ και εκατοντάδες μικρότερες πρωτοβουλίες που συμπεριλαμβάνουν για παράδειγμα δωρεάν παιδικούς σταθμούς.
          Στα επικρατούντα οικονομικά τα παραπάνω μπορούν μόλις και μετά βίας  να χαρακτηρισθούν ως οικονομική δραστηριότητα – αλλά αυτό ακριβώς είναι το νόημα. Υπάρχουν επειδή καθορίζουν, κάπως διστακτικά και αναποτελεσματικά, το συνάλλαγμα – το «νόμισμα»- του μετακαπιταλισμού: ελεύθερος χρόνος, δικτυωμένη δραστηριότητα και δωρεάν παροχές. Φαίνεται  πενιχρό και ανεπίσημο, ακόμη και επικίνδυνο το σκεπτικό αυτό και με μία καθόλου σταθερή βάση από την οποία μπορεί να αναδυθεί  μια εναλλακτική λύση σε ένα παγκόσμιο σύστημα, αλλά η ίδια αβεβαιότητα υπήρχε και  για τα χρήματα και τις πιστωτικές  συναλλαγές στην εποχή του Εδουάρδου Γ’. Πρόβλεψη συνεπώς μακρινή ίσως και ουτοπική την οποία ωστόσο, μία συγκεκριμένη χρονική περίοδο, μπορεί να τη δικαιώσει η ίδια η Ιστορία – μπορεί βέβαια και όχι.
          Όπως δεν δικαιώνεται και η «λιτότητα» που επιβάλλεται. Ακόμα και τώρα πολλοί άνθρωποι αδυνατούν να κατανοήσουν το αληθινό νόημα της λέξης αυτής. Η λιτότητα δε μεταφράζεται με οκτώ χρόνια περικοπές δαπανών, όπως στο Ηνωμένο Βασίλειο, ή ακόμα και με την κοινωνική καταστροφή που προκλήθηκε στην Ελλάδα με υπηρεσίες που μοιάζουν να αποσυναρμολογούνται και έργα υποδομής να έχουν τεθεί σε αναμονή. Η λιτότητα οδηγεί τους μισθούς, τους κοινωνικούς μισθούς και το βιοτικό επίπεδο στα δυτικά δεκαετίες πίσω, μέχρι να συναντήσουν τους μισθούς και το βιοτικό επίπεδο της μεσαίας τάξης στην Κίνα και την Ινδία. Αυτό είναι το νόημα της.
          Αναλογιζόμενοι όλα τα παραπάνω ίσως μπορέσουμε σε πρώτη φάση να αποκτήσουμε μία μερική γνώση προκειμένου να αντιληφθούμε την όλη κατάσταση.  Γιατί τις τελευταίες είκοσι ημέρες η πραγματικότητα αιχμαλωτίζεται είτε στις λέξεις είτε στις στιγμές.  Ας επιλέξουμε στιγμές. Στιγμές που έχουν διαμορφωθεί περισσότερο από την εμπειρία σε δρόμους, συγκεντρώσεις, επαφές με ανθρώπους που λένε πως «δεν έχουν τίποτα να χάσουν» και με αυτούς που βλέπουν τους κόπους μίας ολόκληρης ζωής –συσσωρευμένους- να απειλούνται. Στιγμές όπου συνειδητοποιούμε ότι το άδικο περνάει στο σύμπαν και ξαναγυρίζει πίσω στον πρωταρχικό του κάτοχο. Τέτοιες στιγμές ας επιλέξουμε όλοι όσοι έχουμε ανοσία σε οποιοδήποτε συναίσθημα προσπαθεί να προκαλέσει βία, διχόνοια και να καταδικάσει ανθρώπους χωρίς να τους δώσει πρώτα μία ευκαιρία. Στιγμές που προσπαθούμε να αγγίξουμε τον κόσμο, μέσα στην καρδιά των γεγονότων προκειμένου να τον κατανοήσουμε καλύτερα.
Advertisements