Γράφει ο Όθωνας Καμινιάρης

Ο εμφύλιος πόλεμος που έχει ξεσπάσει στη Συρία από το 2011, αρχικά μεταξύ του καθεστωτικού στρατού του Bashar al-Assad και των Σύρων επαναστατών (Free Syrian Army), έχει πια προσλάβει άλλες διαστάσεις. Σε εσωτερικό επίπεδο, έχουν αναμειχθεί οι Κούρδοι της Συρίας, καθώς και το Ισλαμικό Κράτος, το οποίο θεωρείται, πλέον, ως η μεγαλύτερη και ουσιαστικότερη απειλή για τη σταθερότητα της περιοχής. Αν λάβει κανείς υπ’ όψιν και την ανάμειξη ξένων δυνάμεων (μεγάλων και μεσαίων κρατών), γίνεται αντιληπτή η πολυπλοκότητα της κατάστασης. Οι εξωτερικοί δρώντες που έχουν εμπλακεί ενεργά είναι, φυσικώ τω λόγω, το Ιράκ, οι ΗΠΑ, μέσω του US-led coalition άλλες χώρες της Δύσης, το Ιράν, χώρες του Κόλπου, η Τουρκία, καθώς και η Ρωσία, από τον Σεπτέμβριου 2015.

Έχοντας αρχίσει και η τελευταία πια βομβαρδισμούς στη Συρία, ύστερα από συμφωνία με την Κυβέρνηση Assad, το τοπίο έγινε έτι θολότερο. Η Δύση, η οποία πολεμάει μεν το ISIS, αλλά είναι και κατά του δικτατορικού καθεστώτος, διατείνεται ότι οι εν λόγω βομβαρδισμοί δεν γίνονται μόνον κατά του ISIS, αλλά ότι στοχεύουν και τον αντικαθεστωτικό στρατό, με σκοπό την αποδυνάμωσή του. Δεν βοηθά δε καθόλου στo «ξετύλιγμα του κουβαριού» η ανακοίνωση Obama της 30ης Οκτωβρίου για αποστολή αμερικανικών δυνάμεων για «να εκπαιδεύσουν, να συμβουλεύσουν και να συνδράμουν» τους αντικαθεστωτικούς[1].

Μια κρίση τέτοιων διαστάσεων φέρνει στο προσκήνιο πολλά ζητήματα της διεθνούς κοινότητας και τα ερωτηματικά που ανακύπτουν είναι πολλά.. Κατ’ αρχάς, αφυπνίζεται η πάντα επίκαιρη συζήτηση περί αναμόρφωσης του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών. Σημαντικές αποφάσεις λαμβάνονται με πλειοψηφία 9/15 μέλη, συμπεριλαμβανομένης της σύμφωνης γνώμης των πέντε μονίμων μελών (δικαίωμα αρνησικυρίας). Η πρακτική έχει δείξει ανά τα χρόνια ότι οι γνωστοί και ως Ρ5, δεν είναι ανάγκη να ψηφίσουν ναι, μπορούν να λείπουν ή να απόσχουν, αρκεί να μην ψηφίσουν όχι. Προφανώς, προκειμένου να μην έχουν βρεθεί ικανές και αποτελεσματικές λύσεις μέχρι στιγμής, αποφάσεις που θα μπορούσαν να συμβάλουν κατά του ISIS, μπλοκάρονται από veto Ηνωμένων Πολιτειών και Ρωσίας κυρίως.

Επιπρόσθετα, επίσημα στοιχεία της FRONTEX, υπεύθυνης για την διαφύλαξη των εξωτερικών ευρωπαϊκών συνόρων, καταδεικνύουν ότι από την αρχή του τρέχοντος έτους και μόνον μέχρι τον Σεπτέμβριο, περίπου 710,000 πρόσφυγες έχουν διασχίσει τα ευρωπαϊκά σύνορα, συγκριτικά με τις σχεδόν 282,000 που τα διέσχισαν καθ’ όλο το περσινό έτος[2]. Κατά πόσο, λοιπόν, η Συρία (και το Ιράκ δευτερευόντως) είναι όντως ικανά να φέρνουν σε πέρας τις διεθνείς τους υποχρεώσεις ως κράτη, όπως την «ευθύνη για προστασία» (responsibility to protect-R2P), όπως αυτή διατυπώθηκε στο τελικό έγγραφο της Παγκόσμιας Διάσκεψης των Ηνωμένων Εθνών το 2005; Οι αρχές που απορρέουν από το έγγραφο αυτό δηλώνουν, inter alia, ότι ένα κράτος δεν είναι πια υπεύθυνο μόνο για την διαφύλαξη της κυριαρχίας του από εξωτερικές παρεμβάσεις, αλλά και για την ευημερία των πολιτών του[3]. Τι συμβαίνει επομένως, με τις κατηγορίες εδώ και χρόνια για τη χρήση χημικών όπλων από την Κυβέρνηση Assad, καθώς και με τον ξεριζωμό όλων αυτών των ανθρώπων;

Σε πιο περιφερειακό επίπεδο, πέραν της ανθρωπιστικής πτυχής, αναδύεται και το πολύπλευρο ζήτημα ένταξης της Τουρκίας στην ΕΕ, διαδικασία για την οποία η γείτων διαπραγματεύτηκε έξυπνα, «παίζοντας το χαρτί» της συμβολής της στη διαχείριση του προσφυγικού, ως καταλύτη για την επίσπευση-διευκόλυνση της ενταξιακής διαδικασίας. Υπενθυμίζεται εδώ ότι η Τουρκία έχει αρχίσει επίσημα τις διαπραγματεύσεις από το 2005, ώστε να υπάρξει ευθυγράμμιση με την Ένωση στα 35 κεφάλαια του Κοινοτικού Κεκτημένου (Acquis Communautaire), πολλά εκ των οποίων, όμως, έχουν παγώσει Γαλλία και Κύπρος το 2007 και 2009 αντίστοιχα.

Σε κάθε περίπτωση, όσο η κατάσταση εκτραχύνεται, μεγαλώνει ο αντίκτυπος και για τη χώρα μας, κλιμάκωση του οποίου παρουσιάστηκε το περασμένο καλοκαίρι με την έξαρση του σύγχρονου προσφυγικού ζητήματος. Μετά και από τις επαφές Ε.Ε.-Τουρκίας για τη διαχείριση των προσφύγων, που έλαβαν χώρα μέσα στον Οκτώβριο, αλλά και των αλλεπάλληλων ενδο-ενωσιακών συνεννοήσεων, το πρόβλημα ακόμα χρήζει επίλυσης. Η διεθνής κοινότητα, η ίδια η Ε.Ε., μεμονωμένα κράτη, καθώς και η ελληνική κοινή γνώμη, παρέλυαν μπροστά σε στιγμιότυπα, όπως η συγκλονιστική εικόνα του πνιγμένου μικρού Αϊλάν. Τόσους μήνες μετά, ωστόσο, οι θάνατοι των προσφύγων στην προσπάθειά τους να φτάσουν στον ηπειρωτικό όγκο της Ελλάδας, με απώτερο προορισμό άλλες ευρωπαϊκές χώρες, τόσο σύνηθες φαινόμενο έχουν καταστεί, ώστε πλέον ανακοινώνονται τέτοιες ειδήσεις, χωρίς να προκαλούν έκπληξη.

Με έναν Πρωθυπουργό που έχει κάνει αμφίσημες δηλώσεις, όπως ότι δεν υπάρχουν σύνορα στη θάλασσα και που μπερδεύει τα ελληνικά νησιά του ΝΑ Αιγαίου, και με έναν Έλληνα Ευρωπαίο Επίτροπο για τη Μετανάστευση, που επίσης φαίνεται να μην διαχειρίζεται επαρκώς το όλο ζήτημα, η χώρα μοιάζει καταδικασμένη. Σίγουρα, η θέση του Επιτρόπου υπαγορεύει την επιδίωξη των κοινών ευρωπαϊκών συμφερόντων και όχι των καθαρά εθνικών. Όμως, όταν γίνονται δηλώσεις, σαν αυτή του Guy Verhofstadt, ηγέτη του ALDE, οι οποίες ταυτίζουν τα ελληνικά σύνορα με οποιασδήποτε άλλης χώρας ως κοινά ευρωπαϊκά[4], σίγουρα θα μπορούσε να υπάρχει μια καλύτερη διαχείριση και από εμάς. Σύμμαχοι υπάρχουν, αρκεί να ανοίξουμε τα μάτια μας.

[1] Πηγή από το διαδίκτυο, διαθέσιμη στο: http://www.bbc.com/news/world-us-canada-34681648 (επίσκεψη 6 Νοεμβρίου)

[2] Πηγή από το διαδίκτυο, διαθέσιμη στο: http://europe.newsweek.com/eu-press-turkey-refugee-crisis-334832

[3] Αναλυτικότερα βλ. http://www.un.org/en/preventgenocide/adviser/responsibility.shtml

[4] Αναλυτικότερα, βλ.:

http://www.diplomaticintelligence.eu/european-union-news/1128-guy-verhofstadt-greece-s-border-is-germany-s-border-european-border-and-coast-guard-starting-in-greece-and-bulgaria-top-priority

Advertisements