Γράφει η Σταυρούλα Κιτσανού

Σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο του ΟΗΕ, οι πρόσφυγες πολέμου έχουν το δικαίωμα να μεταβούν σε οποιαδήποτε χώρα επιθυμούν, και αυτή στη συνέχεια είναι υποχρεωμένη να εκδώσει σε αυτούς ειδικό διαβατήριο πρόσφυγα. Σύμφωνα με τη σύγχρονη ευρωπαϊκή πραγματικότητα, βέβαια, οι πρόσφυγες δεν έχουν το δικαίωμα να πάνε πουθενά. 

received_1007807572613056Η μια χώρα μετά την άλλη κλείνουν τα σύνορα τους σαν να είναι απλές γραμμές στο χάρτη, ξεχνώντας ότι πίσω από αυτά διακυβεύονται ανθρώπινες ζωές. Ανθρώπινες ζωές που δεν κινδυνεύουν πλέον να χαθούν από μια βόμβα, αλλά που έχουν χάσει κάθε προοπτική αναγέννησης: οι άνθρωποι από τη Συρία δεν εγκαταλείπουν τη χώρα τους από φόβο μήπως δε ζήσουν αλλά γιατί η καταστροφή των πάντων έχει αφανίσει κάθε πιθανότητα για αυτούς να ξανα-ζήσουν. Αυτό θα μπορούσε να είναι μια πιθανή απάντηση σε όσους καταλογίζουν στους Σύριους απουσία φιλοπατρίας: «Γιατί δεν έμειναν στη Συρία να πολεμήσουν για την πατρίδα τους;». Για τον ίδιο λόγο που οι Έλληνες δεν έμειναν to 1922 στη Σμύρνη να πολεμήσουν για αυτήν: το άγνωστο έγινε θέλγητρο για αυτούς επειδή υποσχόταν ελπίδα αναγέννησης. Όχι ζωή, απλά την ελπίδα αυτής.

received_1007807625946384

Μετά τη μικρασιατική καταστροφή, λοιπόν, οι Έλληνες της Σμύρνης έγιναν δεκτοί στον ελλαδικό χώρο με καχυποψία. Με εξαίρεση τους ευπορότερους, οι πρόσφυγες ζούσαν κοινωνικά περιθωριοποιημένοι. Κατά πόσο θα ήταν, επομένως, στερεοτυπικό να αναμένει κανείς από εκείνους τους πρόσφυγες να δείξουν συμπάθεια στους σημερινούς πρόσφυγες; Και αν όχι οι ίδιοι, γιατί ίσως δε βρίσκονται εν ζωή, οι απόγονοι τους που έχουν τριβή με τα βιώματα του ξεριζωμού καθώς και όσοι γνωρίζουν ιστορία, οφείλουν σήμερα να επαναπροσδιορίσουν το ρητό που θέλει «την ιστορία να επαναλαμβάνεται».

Πολλοί ισχυρίζονται ότι όσοι βοηθούν σήμερα τους πρόσφυγες αλλά, όπως οι ίδιοι υποθέτουν, δεν βοηθούν και τους Έλληνες πάσχοντες είναι ανθέλληνες. Την ίδια στιγμή, πολιτικές δυνάμεις διοργανώνουν επιχειρήσεις βοήθειας αποκλειστικά για Έλληνες. Και σε αυτή την περίπτωση, ωστόσο, υπάρχουν αντιτιθέμενες φωνές που μιλούν για «εθνικοποίηση της ανθρωπιάς». Αυτό που ελάχιστοι καταλαβαίνουν είναι ότι οι ενέργειες ανακούφισης των προσφύγων και οι ενέργειες ανακούφισης των πάσχοντων Ελλήνων δεν είναι αντίθετοι αριθμοί που η πρόσθεση τους κάνει 0, αλλά είναι αντίστροφα κλάσματα που το γινόμενο τους κάνει 1. Γιατί όταν δεν τίθεται θέμα διάκρισης βάσει εθνικότητας κατά την προσφορά βοήθειας, όλοι γίνονται Ένας Άνθρωπος.

received_1007807599279720Την άποψη αυτή φαίνεται πως συμμερίζεται μεγάλο μέρος του αθηναϊκού, και όχι μόνο πληθυσμού, το όποιο συνέρρευσε κατά χιλιάδες την περασμένη Κυριακή στο Σύνταγμα για να βοηθήσει στη συγκέντρωση ειδών ανάγκης για τους πρόσφυγες. Χάρη στην πρωτοβουλία του Δικτύου Κοινωνικής Αλληλεγγύης, από τις 11 το πρωί ως τις 6 το απόγευμα της Κυριακής, η πλατεία Συντάγματος μετατράπηκε σε μια όαση ανθρωπιάς και αλτρουισμού μέσα στη σύγχρονη έρημο των συγκρούσεων και της ανέχειας. Οι ίδιοι Έλληνες, αυτοί που πάσχουν και χρήζουν βοήθειας, ήταν από τους πρώτους που πήγαν στο Σύνταγμα. Τρόφιμα, ρούχα, φάρμακα ήταν μερικά από τα είδη που συγκεντρώθηκαν και, πάλι με τη βοήθεια των εθελοντικά παρευρισκόμενων, φορτώθηκαν και μεταφέρθηκαν στον Πειραιά και στο Ελληνικό, όπου αυτή τη στιγμή είναι εγκλωβισμένοι χιλιάδες πρόσφυγες. «Open the borders» ανέγραφαν τα πανό προσφύγων που βρέθηκαν εκείνη την ώρα στο Σύνταγμα, θέλοντας να στείλουν ένα μήνυμα στο κοινωνικά κράτη της Βόρειας Ευρώπης τα οποία ενώ προστατεύουν με σθένος τις ευπαθείς ομάδες των χωρών τους, αρνούνται να περιθάλψουν τους ίδιους.

Κάποιος που διαβάζει αυτό το κείμενο ενδεχομένως να ακούει για πρώτη φορά για τα γεγονότα στο Σύνταγμα. Όχι αδίκως, αφού μοναδική πηγή ενημέρωσης για τη δράση υπήρξε το διαδίκτυο. Καμία τηλεοπτική κάμερα δεν ήταν εκεί. Ίσως γιατί αν προβαλλόταν από τα κυρίαρχα ΜΜΕ μια τέτοια κινητοποίηση που έγινε με πρωτοβουλία των πολιτών, θα γίνονταν εμφανέστερες οι ελλείψεις του επίσημου κοινωνικού κράτους, το οποίο θα έπρεπε κανονικά να οργανώνει ανάλογες δράσεις. Οι πολίτες αναλαμβάνουν αυτοβούλως να καλύψουν τα κρατικά κενά και φαίνεται να τα καταφέρνουν.

Advertisements