Γράφει η Κατερίνα Καλημέρα

Όταν οι κάτοικοι του Σανταντέρ στη βόρεια Ισπανία ξύπνησαν από τον ήχο γερανού, που σήκωνε το χάλκινο έφιππο ανδριάντα του στρατηγού Φρανσίσκο Φράνκο από το βάθρο του για να τον οδηγήσει σε αποθήκη του δήμου, η ισπανική μετάβαση στη Δημοκρατία είχε μόλις ξεκινήσει.

Η ολοκλήρωσή της συνήθως τοποθετείται στο Ισπανικό Σύνταγμα του 1978, και μολονότι ήρθε αντιμέτωπη με πολιτικές και οικονομικές κρίσεις, ήταν ένας από τους παράγοντες που επέτρεψαν στην Ισπανία να γίνει μέλος της ΕΟΚ και του ΝΑΤΟ και να εκσυγχρονιστεί πολιτικά και κοινωνικά.

Η σύγχρονη ισπανική κοινωνία κατάφερε να αποτινάξει τη βαριά κληρονομιά του Εμφυλίου και των τεσσάρων δεκαετιών ασφυκτικού κοινωνικού, ιδεολογικού, πολιτιστικού και οικονομικού ελέγχου από το φρανκικό καθεστώς, υιοθετώντας το δημοκρατικό πλουραλισμό. Όμως δε γλίτωσε από τον δικομματισμό.

Οι οικονομικοπολιτικές εξελίξεις, ωστόσο, στην Ευρώπη έδωσαν την ευκαιρία σε νέα κόμματα να αναπτυχθούν. Κόμματα με διαφορετικές πολιτικές, με εναλλακτική προσέγγιση των καταστάσεων και ριζοσπαστικές προτάσεις. Τον Δεκέμβριο του 2015, στις σημαντικότερες εκλογές από την πτώση της δικτατορίας του Φράνκο, οι Ισπανοί είχαν ήδη ταχθεί υπέρ μιας αλλαγής, τιμωρώντας τα δύο μεγάλα κόμματα που δίνουν τον τόνο στη δημοκρατική ζωή της χώρας εδώ και περισσότερα από 30 χρόνια.

Oι βασικοί μονομάχοι στο πολύπλοκο εκλογικό σύστημα της Ισπανίας είναι τέσσερις. Το συντηρητικό Λαϊκό Κόμμα (PP) του Μαριάνο Ραχόι, που ευαγγελίζεται την αργή επιστροφή στην ανάπτυξη και αποτελεί την παραδοσιακή δεξιά, μία χύτρα που είναι έτοιμη να εκραγεί από τον κομφορμισμό, τα σκάνδαλα, την ταύτιση με ακραίες πολιτικές λιτότητας και αδυναμία για ανανέωση. Ο αρχηγός του ισπανικού Σοσιαλιστικού Εργατικού Κόμματος, Πέδρο Σάντσες, ευελπιστεί να καταπολεμήσει τη διαφθορά τη στιγμή που ο πανεπιστημιακός Πάμπλο Ιγκλέσιας που ηγείται του Podemos, υποστηρίζεται από τους Ισπανούς που είναι δυσαρεστημένοι από τα σκάνδαλα διαφθοράς που πλήττουν το πολιτικό κατεστημένο. Ο Αλμπέρτ Ριβέρα είναι επικεφαλής των Ciudananos, ενός κεντροδεξιού κόμματος που ιδρύθηκε το 2006 στην Καταλονία και αντιτίθεται στην τάση για ανεξαρτησία σε αυτή την περιοχή της βορειοανατολικής Ισπανίας.

Οι εκλογές του Δεκεμβρίου όμως πέρα από το ότι επιβεβαίωσαν τη μετάβαση από τα προσβλέψιμα μονοπάτια του δικομματισμού στην άγνωστη χώρα του τετρακομματικού πολιτικού σκηνικού, οδήγησαν τη χώρα σε ένα εξάμηνο πολιτικό αδιέξοδο, λόγω των αποτυχημένων διαπραγματεύσεων για κυβερνητικό συνασπισμό. Κανένα κόμμα δεν κατάφερε να εξασφαλίσει ξεκάθαρη πλειοψηφία. Το κυβερνών συντηρητικό Λαϊκό Κόμμα (PP) κέρδισε τις περισσότερες έδρες, με δεύτερο το Σοσιαλιστικό Κόμμα (PSOE).

Ο ηγέτης των Σοσιαλιστών, Πέδρο Σάντσεθ έλαβε εντολή σχηματισμού κυβέρνησης και προσπάθησε να δημιουργήσει ένα σχήμα με τους Ciudadanos το κεντροδεξιό κόμμα του Άλμπερτ Ριβέρα. Αυτό όμως δεν προχώρησε καθώς καταψηφίστηκε στη βουλή. Στη συνέχεια επιχειρήθηκε συνεργασία με τους Podemos η οποία δεν τελεσφόρησε αφού ο Σάντσεθ έθεσε ως όρο και τη συμμετοχή των Ciudadanos, κάτι που δεν δέχθηκαν φυσικά οι Podemos.

Έτσι η τέταρτη μεγαλύτερη οικονομία της ευρωζώνης από τον Δεκέμβριο κυβερνούταν από μια απερχόμενη κυβέρνηση, η οποία μπορούσε να διεκπεραιώσει μόνον τις τρέχουσες υποθέσεις και δεν είχε δικαιοδοσία να προχωρήσει σε καμία νέα δαπάνη ή μεταρρύθμιση. Ως αποτέλεσμα ο βασιλιάς Φίλιππος ΣΤ΄ της Ισπανίας προκήρυξε νέες εκλογές για τις 26 Ιουνίου 2016.

Οι εκλογές αυτές έμελλε να είναι ένα πραγματικό σημείο καμπής στην πολιτική ιστορία της Ισπανίας. Αναμενόταν πως τα αποτελέσματα των εκλογών θα αποκάλυπταν εάν οι Ισπανοί είναι διατεθειμένοι να αλλάξουν σελίδα και να γυρίσουν την πλάτη στις πολιτικές λιτότητας που υπαγορεύονται από το Πρυτανείο των Βρυξελλών ή θα παραμείνουν και αυτοί φοβισμένοι απέναντι στους ισχυρούς της Ε.Ε. Η ιστορία ωστόσο εξελίχθηκε ως εξής :

Το Λαϊκό κόμμα έλαβε 32,93% και 137 έδρες, το Σοσιαλιστικό κόμμα 22,79% και 85 έδρες, οι Unidos Podemos 21,14% και 71 έδρες και οι Ciudadanos 12,94% και 32 έδρες, αποτελέσματα που διέψευσαν τις δημοσκοπήσεις και τα exit poll που έδιναν τη δεύτερη θέση στη συμμαχία των Ποδέμος με την Ενωμένη Αριστερά, «Unidos Podemos» με σημαντική διαφορά από το Σοσιαλιστικό Κόμμα που ήταν στην 3η θέση.

Για την απόλυτη πλειοψηφία απαιτούνται 176 έδρες στη Βουλή των 350 αντιπροσώπων. Για την επίτευξη αυτοδύναμης Κυβέρνησης, το σενάριο είναι παρόμοιο με εκείνο που υπήρχε από τις εκλογές του Δεκεμβρίου, διότι απαιτεί δύσκολους συμβιβασμούς, αλλά τώρα το Λαϊκό κόμμα του Ραχόι έχει ενισχυθεί ενώ το μπλοκ της Αριστεράς είναι ασθενέστερο.

Οι διαπραγματεύσεις μεταξύ των κομμάτων για τον σχηματισμό, προσωρινής έστω, κυβέρνησης, παρόλο που βρίσκονται σε προχωρημένο στάδιο σε σχέση με τους προηγούμενους μήνες, αδυνατούν να συμβιβάσουν τα κόμματα στους νευραλγικούς τομείς της οικονομικής πολιτικής, καθώς και στο ποιος θα κρατάει το τιμόνι του κυβερνητικού σχήματος, εφόσον αυτό προκύψει.

Οι μόνες προοπτικές που ανοίγονται στον Ραχόι, δεδομένου ότι κι ο εκλογικός νόμος που λαμβάνει υπ’ όψη όχι τα εθνικά ποσοστά, αλλά τις επιδόσεις των κομμάτων σε περιφερειακό επίπεδο, είναι είτε η «μεγάλη συμμαχία» με το PSOE, είτε η συνεργασία με τους κεντροδεξιούς Ciudadanos, των οποίων όμως ο επικεφαλής ‘Αλμπερτ Ριβέρα έχει βάλει απαγορευτικούς όρους, επιμένοντας σε μεταρρυθμίσεις που η δεξιά παράταξη είναι σχεδόν αδύνατον ν’ αποδεχθεί.

Προς το παρόν, ο ηγέτης των συντηρητικών Μαριάνο Ραχόι ασκεί τα καθήκοντα του υπηρεσιακού πρωθυπουργού ,έχει επομένως περιορισμένες αρμοδιότητες. Τι σημαίνει όμως αυτό για την τέταρτη σε μέγεθος οικονομία της Ευρωζώνης, για μια χώρα των 47 εκατομμυρίων κατοίκων; Πώς δεσμεύεται από αυτήν την κατάσταση;

Ουσιαστικά, η Ισπανία διανύει μια διαρκή σιέστα τους τελευταίους 7 μήνες. Η καλοκαιρινή σκόνη που αναμειγνύεται με τις ακτίνες του ήλιου και προκαλεί ζαλάδα έχει σκεπάσει το Βασίλειο της Ισπανίας και το έχει ακινητοποιήσει. Αν ήταν πρωταγωνιστής σε ένα western, θα ήταν αυτή η εγκαταλελειμμένη παμπ που στέκει να καίγεται κάτω από τον φλογερό ήλιο. Μόνη ένδειξη ζωής τα φύλλα που ανα διαστήματα περνούν χορεύοντας καθώς τα παρασύρει το απογευματινό αεράκι. Έτσι ακριβώς είναι η Ισπανία αυτή τη στιγμή. Έχει σωματοποιηθεί και όπως ένας άνθρωπος εν μέσω καλοκαιριού,  σιγοβράζει, αποκτά βραδύτερους ρυθμούς, δυσκινησία, παράλυση: κατά την τρέχουσα χρονιά δεν πέρασε από τη Βουλή ούτε ένα νέο νομοσχέδιο ενώ δεν υπάρχουν φυσικά και νέες πρωτοβουλίες για την απομείωση του ολοένα αυξανόμενου δημόσιου χρέους της χώρας. Μέχρι που οι τέσσερις επίδοξοι σωτήρες, θα ανοίξουν την πόρτα της παμπ και θα διεκδικήσουν με περίσσιο θάρρος –και θράσος- τη μόνιμη θέση τους στην πολιτική σκηνή.

 

*μτφρ: η αιτία του φόβου είναι η άγνοια

Advertisements